Kościół św. Jerzego

Zbudowany został najprawdopodobniej jeszcze w X wieku na miejscu
dawnego kultu pogańskiego. Niestety w pierwotnym wyglądzie nie wytrwał on do naszych
czasów, padając między innymi ofiarą pożarów w XII czy XVII wieku.
W 1782 odbudowano go w stylu barokowym, a całe jego wyposażenie także pochodzi z
XVIII wieku. W ostatnich latach kościół odnowiono. Wejście do świątyni zdobi
piękna płaskorzeźba przedstawiająca św. Jerzego walczącego ze smokiem. Wewnątrz znajduje
się miedzy innymi drewniany ołtarz, przy którym Papież Jan Paweł II odprawił
w 1979 roku Mszę św. Za kościołem znajdują się XVIII i XIX-wieczne rezydencje księży
i kanoników, wykorzystywane dziś na potrzeby Muzeum Archidiecezjalnego. Kościół
mieści się przy ul. Kolegiaty 1.
Kościół
św. Jana Chrzciciela

Usadowiony jest na Wzgórzu Świętojańskim –
Górze Krzyżackiej, a wzniesiony został dla Bożogrobowców w 1242 r.
Jest to budowla jednonawowa, gotycka, budowana z cegły, stanowiąca jeden z najcenniejszych
zbytków Pierwszej Stolicy Polski. W prezbiterium z około 1300 roku zachowała
się czternastowieczna polichromia al secco, która przedstawia sceny z życia
Chrystusa, Matki Bożej, Jana Chrzciciela, św. Katarzyny, św. Barbary i innych świętych.
W XV wieku dobudowano do kościoła wieżę, którą w 1666 nakryto barokowym hełmem.
Kościół tworzył kiedyś jeden kompleks z przylegającym do niego okazałym klasztorem,
w którym obecnie znajduje się gimnazjum oraz szpitalem, który był pierwszą
tego typu placówką na terenie Gniezna. Za świątynią, od strony południowej
znajdował się cmentarz. Budowla mieści się przy ul. Św. Jana 1.
Kościół św. Trójcy
Parafia św. Trójcy została ustanowiona przed rokiem 1243.
Istniejąca budowla powstała na początku XV wieku w stylu gotyckim, a

barokowe szlify nadała jej przebudowa, jaka miała miejsce po pożarze w 1613 roku.
Oprócz zegara słonecznego i cennych witraży świątynia może poszczycić się
także piękną, późnobarokową amboną w kształcie łodzi, pochodzącą z drugiej
połowy XVIII wieku. Przed prezbiterium znajduje się późnorenesansowa chrzcielnica
z marmuru. Ciekawostką jest także ruchoma figura św. Wojciecha, błogosławiąca w każde
południe z wieży kościoła mieszkańców miasta i turystów. W przeszłości
kościół był miejscem spotkań bractw, cechów i rolników. W zewnętrznej
części plebanii znajduje się wmurowania tablica, upamiętniające bohaterskiego obrońcę
Gniezna z czasów Powstania Wielkopolskiego, ks. Mateusza Zabłockiego. Świątynia
znajduje się przy ul. Farnej 6.
Kościół
Wniebowzięcia NMP

Dzięki staraniom bł. Jolenty i Przemysława II do Gniezna w XIII wieku zostały sprowadzone
Siostry Klaryski. Ufundowany wtedy kościół i klasztor franciszkanów
znajduje się na wzgórzu Panieńskim, a jego początki są datowane na 1270 r.
Wczesnogotycka świątynia była wielokrotnie przebudowywana. Po pożarze w 1613 r. została
odremontowana, a następnie odnawiana w latach 1755- 1772 r. Po kasacie klasztoru
w 1837 roku oo. Franciszkanie wrócili do Gniezna w 1928 roku.Jest to kościół
murowany, jednonawowy. Dawne oratorium klarysek, tworzy obecnie nawę boczną
kościoła. W wnętrzu świątyni znajduje się między innymi cenny relikwiarz błogosławionej
Jolenty i obraz Matki Bożej ,,Pani Gniezna''. Pozostałe wyposażenia pochodzi z XVII
wieku. Boczne ściany kościoła zdobią figury Niepokalanej matki Bożej, św. Franciszka
oraz św. Piotra i św. Pawła. Budowla mieści się przy ul. Franciszkańskiej 12.
Kościół
św. Michała Archanioła

Wybudowany został w XIII na dawnym grodzisku stożkowatym. Obecny kształt trójnawowego
kościoła gotyckiego został mu nadany w 1 poł. XV w. Był przebudowany w latach 1811-1815,
a w 1900 dodano wieżę projektu Kohtego. U wejścia do prezbiterium znajduje się piękna,
gotycka chrzcielnica, w kruchcie bocznej natomiast wisi krzyż z XVI wieku. Do XIX
wieku istniał przy tym kościele cmentarz. Warto wspomnieć, iż jest to świątynia,
do której co roku podczas odpustu św. Wojciecha przenoszone są z Katedry Gnieźnieńskiej
relikwie patrona Pierwszej Stolice Polski. Kościół znajduje się przy ul. Św.
Michała 1.
Kościół św. Wawrzyńca

Jest to jedna z najstarszych budowli w mieście. Najprawdopodobniej ufundowany został
jeszcze przez dworzan Bolesława Chrobrego. Na początku był budowlą drewnianą, spalony
został jednak w 1331 r. przez Krzyżaków. Obecny, z wieżą wzniesiono w XVI
wieku. Budowla jednak powoli niszczała, a odrestaurowano ją dopiero w 1817 roku.
We wnętrzu znajduje się przepiękny, mozaikowy obraz Matki Boskiej Częstochowskiej
oraz przedwojenne jeszcze witraże. Na zewnętrznej ścianie świątyni umieszczona jest
Figura św. Wawrzyńca. Budowla znajduje się przy ul. św. Wawrzyńca 8.
Kościół
św. Piotra i Pawła

Ufundowany w XII wieku kościół służył Osiedlu Zajezierze, zamieszkałemu głownie
przez rzemieślników. Niestety spłonął on w 1613 rojku. Obecna budowla w stylu
barokowym wzniesiona została w latach 1680 – 1690. We wnętrzu znajdują się
późnogotyckie rzeźby z końca XV wieku, przedstawinajduje się na terenie cmentarza,
przy ul. Kłeckoskiej 2.
Kościół św. Krzyża

Pierwotnie wzniesiony został przez biskupa lubuskiego Przecława około 1179 roku.
Obecny, murowany, według projektu Elsnera, wybudowano w stylu neogotyckim w latach
1834-1836. Jest to budowla jednonawowa, z czworoboczną wieżą, nakrytą stożkowatym
hełmem. Wewnątrz znajduje się barokowy ołtarz główny z krucyfiksem z XVI wieku.
Figura Chrystusa ozdobiona jest srebrną koroną, przepaską i gwoździami. Na terenie
kościoła znajduje się też późnogotycka chrzcielnica ze sceną Zwiastowania.
Tabernakulum wykonane jest z drewna. Posadzka wyłożona jest marmurem. Świątynia mieści
się na cmentarzu przy ulicy Świętokrzyskiej 4.
Kościół
bł. Michała Kozala

Został wybudowany w stylu neogotyckim w latach 1894-1895 jako kaplica szpitala psychiatrycznego
Dziekanka. Świątynia posiada 2 prezbiteria i ołtarze służące dawniej dla katolików
i ewangelików. Znajdują się tam również piękne okna w kształcie rozety,
a nad jednym z ołtarzy portret patrona: bł. Michała Kozala. Tabernakulum wykonane
jest z cynku. Naprzeciwko prezbiterium umieszczony jest chór muzyczny, a we
wnętrzu rzeźba wykonana przez Jadwigę Boniewską. Na zewnętrznej ścianie kościoła
znajduje się tablica upamiętniająca zamordowanych przez hitlerowców w czasie
okupacji pacjentów szpitala. Kościół znajduje się przy ul. Poznańskiej
15/99.
Kościół garnizonowy pw. Królowej Polski
Wzniesiono
go w latach 1838 – 1842, wtedy jako jednonawową zbórewangelicki. Budowla
mogła poszczycić się murowaną wieżą. Całośćzaprojektował znany architekt Karol Fryderyk
Schinkel. Jego autorstwajest także projekt pięknych, drewnianych drzwi prowadzących
doświątyni, które ozdobione są medalionami przedstawiajacymi anioły.Świątynia
mieści się przy ul. Chrobrego 13.
Zdjęcia: Jerzy Andrzejewski