PACZKOWSKI, JÓZEF - ur. 15 III w Kawiarach (ówczesny pow. gnieźnieński) jako syn właściciela ziemskiego Józefa i Eleonory z Plewkiewiczów, brat Jana. Uczył się w gimnazjum Marii Magdaleny w Poznaniu, gdzie zdał maturę w 1882. Studia uniwersyteckie historyczne i częściowo prawno-ekonomiczne - odbywał w Berlinie i Lipsku (półrocze 1884). Doktorat filozofii uzyskał na uniwersytecie berlińskim w 1889 na podstawie rozprawy Der Grosse Kurfurst und Christian Ludwig von Kalkstein. W latach 1890-1900 pracował w bibliotece w Berlinie. W 1900 dzięki protekcji kanclerza Hohenlohego (któremu porządkował zbiory radziwiłłowskie w podwileńskich Werkach) przeszedł do państwowej służby archiwalnej.
    Pracował kolejno w Poznaniu, Berlinie i Gdańsku. W 1907 otrzymał godność radcy, a w 1917 tajnego radcy archiwalnego. W latach 1908-19 prowadził wykłady i seminaria z historii Polski na Uniwersytecie Berlińskim. W 1915 brał udział w organizowaniu Uniwersytetu Warszawskiego. W listopadzie 1918 Komisja Organizacyjna uniw. polskiego w Poznaniu zaproponowała mu Katedrę Zwyczajną Historii Wschodu Europy, którą przyjął, jednak z uwagi na objęcie od lutego 1919 funkcji kier. Wydziału Archiwów Państwowych w Ministerstwie Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego, a od lutego 1920 stanowiska naczelnego dyrektora Archiwów Państwowych b. Dzielnicy Pruskiej i dyrektora Archiwum Państwowego w Poznaniu (do 1925), obowiązków dydaktycznych na UP nie podjął.
    W 1919 brał udział jako rzeczoznawca archiwalny w konferencji pokojowej w Paryżu, był pełnomocnikiem rządu pol. do rokowań z Niemcami (1922,1924,1925) i Austrią (1930) w sprawie rewindykacji i reewakuacji akt i archiwaliów dotyczących ziem poi. Gdy w 1926 przeszedł na emeryturę, podjął na UP wykłady i seminaria z zakresu archiwistyki i historii polityki wielkich mocarstw w XIX i XX w. Zmarł 25 X 1933 w Poznaniu. Został pochowany na dawnym cm. Świętomarcińskim; podczas II wojny światowej grób przeniesiono na cm. w Luboniu. Od 1915 był żonaty z Anną Zakrzewską. Miał synów: Bogdana (ur. 1916), Konstantego (ur. 1918) i Przemysława (1920-1944). Spuścizna pisarska P. obejmuje wiele przyczynków, drobnych szkiców, recenzji i sprawozdań publikowanych w języku poi. i niem. Dotyczyły one głównie historii polit. epoki porozbiorowej, dziejów społeczno - gospodarczych. ziem zaboru pruskiego i Królestwa Poi. oraz archiwistyki i archiwoznawstwa. Z gromadzonych od lat materiałów źródłowych do dziejów włościan w Polsce zdołał opublikować jedynie lustrację starostw w Prusach Królewskich z 1664.
    Tekst: Wielkopolski Słownik Biograficzny, PWN, 1981, Zbigniew Wielgosz.
 

Urząd Miejski w Gnieźnie

Realizacja: IDcom-web.pl

Zdjęcia: Jerzy Andrzejewski oraz Archiwum UM