musialjpg [300x351]   Henryk Musiałowicz urodził się 5 stycznia 1914 roku w Gnieźnie, jako czwarty i najmłodszy syn Stefana i Marianny z domu Maniackiej. W latach 1932-1936 Musiałowicz uczęszczał do poznańskiej Państwowej Szkoły Sztuk Zdobniczych Przemysłu Artystycznego, gdzie jego opiekunem był profesor Bronisław Bartel, nauczający kompozycji płaskiej i przestrzennej, a także logiki, ornamentu, rysunku z natury oraz anatomii artystycznej.
    Zakończenie nauki zbiegło się z powołaniem do służby wojskowej, którą Henryk Musiałowicz odbył w gnieźnieńskiej Szkole Podchorążych. W roku 1937, jeszcze w mundurze, zdawał egzaminy do warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Studia rozpoczął w pracowni malarstwa dekoracyjnego profesora Leonarda Pękalskiego, lecz po dwóch latach przerwał je wybuch wojny. W Kampanii Wrześniowej Musiałowicz walczył nad Bzurą, po czym przebijał się do stolicy. Przez krótki czas przebywał w Gnieźnie, by jesienią 1939 roku powrócić do Warszawy. Podczas okupacji przebywał też okresowo w majątku Zofii i Henryka Stulgińskich koło Mińska Mazowieckiego, dokąd trafił w ramach akcji letniego dożywiania młodych artystów.
    Latem 1944 roku wraz z przyjacielem, Leszkiem Świderskim, postanowił zorganizować wystawę. Na miejsce ekspozycji, obejmującej sto obrazów, wybrali drewniany dworek na Rybakach usytuowany u stóp kościoła Najświętszej Marii Panny w Warszawie, w którym obaj przemieszkiwali. Marzenie udało się zrealizować pod koniec lipca 1944 i była to pierwsza indywidualna wystawa artysty. Niestety, w sierpniu 1944 roku dworek spłonął, a z nim wszystkie obrazy.
    Wiele lat później, w rozmowie z Ernestem Malikiem, jeszcze raz wrócił do wojennych przeżyć, zapytując: „Jaki język artystyczny może oddać całą tę tragedię? Jesteśmy wobec niej bezradni”. Dnia 12 sierpnia 1945 roku artysta wziął udział w zbiorowej wystawie Okręgu Warszawskiego ZPAP w Milanówku. W 1946 roku ożenił się z Anielą Rutkowską, a w 1949 urodziła im się córka Jolanta, po latach absolwentka warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. Jej ojciec natomiast otrzymał dyplom warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych w pracowni profesora Felicjana Szczęsnego Kowarskiego w 1948 roku, na podstawie przedstawionych prac. W 1957 roku Musiałowicz wyjechał do Holandii, by po raz pierwszy zetknąć się ze sztuką Rembrandta.
    Bezpośredni kontakt z malarstwem holenderskiego mistrza zdecydowanie zaważył na jego dalszych poszukiwaniach artystycznych. Po powrocie artysta zwrócił się ku lapidarnej formie, wyrażanej zaledwie czernią i bielą. W tym okresie powstał znamienny dla jego twórczości cykl „Wojna przeciwko człowiekowi”, a następnie cykle „Reminiscencje”, „Epitafia” i „Rodzina”, którymi Henryk Musiałowicz podbił Europę, odnosząc ogromny sukces artystyczny i wzbudzając zachwyt wielu czołowych krytyków i odbiorców sztuki.
    W roku 1984 rozpoczęła się nowa epoka w życiu Musiałowicza. Odnalazł spokój w Puszczy Białej, w swoim wiejskim domu w Cieńszy. Zbudował tam pracownię, w której, obok obrazów, zaczął tworzyć obiekty rzeźbiarskie i instalacje. W kontekście twórczości artysty trudno mówić o jakichkolwiek ramach tematycznych, trudno cokolwiek datować. Musiałowicz bowiem często powraca do skończonych już prac aby spojrzeć na nie z perspektywy czasu i, nierzadko, przetworzyć. Toteż, mimo wieku, każdy jego dzień zaczyna się i kończy w pracowni. Henryk Musiałowicz miał kilkadziesiąt wystaw indywidualnych w wielu krajach Europy i Ameryki oraz w Japonii, brał też udział w wystawach zbiorowych tak w kraju, jak i za granicą. Jest laureatem wielu prestiżowych nagród i wyróżnień, a jego malarstwo, wysoko cenione przez krytykę, należy do poszukiwanych przez światowych kolekcjonerów.
Źródło: "Reminiscencje. Fundacja na rzecz sztuki", Warszawa 2010.

Urząd Miejski w Gnieźnie

Realizacja: IDcom-web.pl

Zdjęcia: Jerzy Andrzejewski oraz Archiwum UM