GEMBICKI, WARWRZYNIEC - ur. 5 VIII w Gębicach k. Czarnkowa, jako syn Pawia i Anny Łowęckiej. Uczył się kolejno w Chodzieży, w Kolegium Lubrańskiego, potem u jezuitów w Poznaniu. W latach 1576-77 studiował filozofię i prawo w Ingolsztacie (Bawaria), następnie w Krakowie. Po praktyce w kancelarii podkanclerzego koronnego Wojciecha Baranowskiego był sekretarzem króla Stefana Batorego, a od 1587 Zygmunta III.
    W 1593 studiował w Padwie. W 1594 uzyskał kanonię krakowską, a następnie poznańską. W 1595 został kanclerzem gnieźnieńskim i sekretarzem wielkim koronnym. W 1596 z powodzeniem posłował do Klemensa VIII, za co otrzymał w 1600 biskupstwo chełmińskie, którym energicznie rządził; zwalczał innowierców, restaurował kościoły, a w 1605 zwołał synod diecezjalny. W 1607 dostał mniejszą, a w 1609 wielką pieczęć koronną. Zatrzymując urząd kanclerza, został równocześnie wyjątkowo bpem włocławskim.
    Sukcesy te zawdzięczał swej pracowitości i całkowitemu oddaniu królowi. W 1610 towarzyszył Zygmuntowi III pod Smoleńsk, a potem sprawował rządy namiestnika kraju. Był orędownikiem wsch. polityki Wazy i pozyskania dlań tronu carów. Krytykowany za popieranie programu króla, złożył w 1613 pieczęć i poświęcił się pracy w diecezji, działając zdecydowanie w duchu kontrreformacji. 12X1615 król mianował go prymasem, a papież Paweł V szybko zatwierdził nominację. Gembicki okazał się energicznym arcybiskupem. Dbał o kościoły, szkoły i seminaria, zaopiekował się katedrą gnieźnieńską, kościołem oraz zamkiem łowickim, szczególnie interesował się biblioteką kapitulną. Przeniósł seminarium duchowne jezuickie z Kalisza do Poznania, ale z pietyzmu do Akademii Krakowskiej nie stworzył z seminarium akademii.
    Hojnie wyposażył rodzinę, zwłaszcza opiekował się synowcami (z których trzech zostało bpami - Piotr, Jan i Andrzej), ściągając na siebie słuszny zarzut nepotyzmu. Wierny zasadom kontrreformacji nie udzielił pomocy powstańcom czeskim i śląskim. Na synodzie krakowskim w 1621 uzyskał potwierdzenie zależności diecezji wrocławskiej od metropolii gnieźnieńskiej. Zmarł 10 II 1624 w Łowiczu, pochowany został w katedrze gnieźnieńskiej w kaplicy Latalskich, gdzie zachował się jego nagrobek.
    Tekst: Wielkopolski Słownik Biograficzny, PWN, 1981, Mieczysław Stański.

Urząd Miejski w Gnieźnie

Realizacja: IDcom-web.pl

Zdjęcia: Jerzy Andrzejewski oraz Archiwum UM