CZARNKOWSKI, JAN - był zapewne synem poznańskiego sędziego - Mikołaja , wnukiem Jana. W źródłach występuje od 1418. W 1421 należał do rycerstwa wlkp. walczącego pod wodzą P. Korczboka w Nowej Marchii, w roku następnym uwięziony przez Krzyżaków tamże, zwolniony został dopiero po interwencji Władysława Jagiełły. W 1427 wraz z bratem Kacprem trzymał już królewskie Modrze. Wsławił się w 1430 przechwyceniem poselstwa luksemburskiego wiozącego dla wielkiego księcia Witolda koronę królewską.
    W 1433 brał udział w kampanii wojennej przeciw Zakonowi. W tym czasie, przed 1436, otrzymał w zastaw królewskie Kłecko, które w jego rodzinie przetrwało do XVII w., w 1435 kupił też Szubin z zamkiem i kluczem wsi. W 1438 został podkomorzym poznańskim. W latach następnych przebywał w Wielkopolsce, gdzie na przełomie 1442/43 sprawował funkcję zastępcy starosty generalnego.
    W latach 1444- 45 należał do grupy wpływowych panów wlkp. paktujących poufnie na temat zbliżenia z Krzyżakami. W 1446 był członkiem poselstwa wysłanego przez zjazd Parczewski do Kazimierza Jagiellończyka, wzywającego królewicza na tron polski.
    Obdarzony na początku 1454 intratną kasztelanią gnieźnieńską, odegrał jako dobry dowódca i dyplomata znaczną rolę podczas wojny 13-letniej z Zakonem. W marcu 1454 posłował do Nowej Marchii, nakłaniając tamtejsze stany do poddania się Polsce. W czerwcu był przy królu w Toruniu, we wrześniu dowodził pospolitym ruszeniem szlachty z pn. Wielkopolski na pograniczu nowomarchijskim, powstrzymując tu wojska krzyżackie po klęsce Polaków pod Chojnicami. W 1455 prowadził rozmowy z zaciężnymi pol. o wypłatę żołdu, w 1456 rokował z zaciężnymi krzyżackimi w sprawie wykupu zamków.
    W 1459 prowadził rokowania rozejmowe z Krzyżakami, zaś w 1461 towarzyszył nowemu głównodowodzącemu pol. oddziałów, Piotrowi Duninowi, w walkach m. in. pod Łasinem i Sztumem i reprezentował króla na zjeździe stanów pruskich w grudniu tego roku. Pożyczał też w tym czasie królowi pieniądze na opłacenie zaciężnych. W 1464 należał do delegacji polskiej na nieudane rozmowy pokojowe w Toruniu. Żył Jeszcze w styczniu 1466, zmarł zapewne niedługo potem. Z bliżej nieznanej żony Jadwigi pozostawił syna Sędziwoja, wojewodę poznańskiego oraz córkę Krystynę, żonę Zawiszy z Wrześni.
    Tekst: Wielkopolski Słownik Biograficzny, PWN, 1981, Antoni Gąsioroski.

Urząd Miejski w Gnieźnie

Realizacja: IDcom-web.pl

Zdjęcia: Jerzy Andrzejewski oraz Archiwum UM